Home Polish war necropolis

Kontakt
A.T. WILEJKA
Wojciech M. Leszek
ul. Piotrkowska 20
90-269 Łódź

tel. +48 42 6306070
tel/fax +48 42 6306800

Filia Zgierz - Plac Kilińskiego

e-mail: wilejka@wilejka.pl
www.wilejka.pl
Wycieczki wg krajów
  Bykownia (2)
  CHARKOW (3)
  Gniezdowo (1)
  Katyn (4)
  Kijów (2)
  Miednoje (2)
  Moskwa (1)
  Ostaszków (2)
  Smoleńsk (1)
  Starobielsk (1)
 

Miednoje 1940-2010


Pobyt:  
Dojazd:  
Zakwaterowanie:  

Justyna Skowron

Miednoje 1940-2010

W tym roku mija siedemdziesiąta rocznica tragicznej wiosny 1940 roku w ZSRR, której nie przeżyło wiele tysięcy naszych rodaków. Wraz z ich śmiercią próbowano zamordować też pamięć. Pamięć jednak przeżyła. Dziś pochylamy się nad grobami pomordowanych. Są cmentarze. Jednak , aby one powstały trzeba było wielu wysiłków i trudów obywateli Polski i Rosji oraz aktów dobrej woli obu stron. Pod koniec 1940 r. ofensywa wojsk hitlerowskich na ZSRR objęła m.in. okolice ówczesnego Kalinina ( dzisiaj Twer) i zajmując miasto zatrzymała się na Wołdze . Wojska niemieckie okupowały Kalinin od października do grudnia. Około 30 km na północny- zachód, nad Twercą lewym dopływem Wołgi leży dość duża wieś Miednoje. Jej mieszkańcy słyszeli huk dział zbliżającego się frontu. Jednak armia hitlerowska nigdy tu nie dotarła . Miednoje nie znalazło się ani na chwilę w rękach Niemców. Okolice wsi są wyjątkowo urocze. Twerca rozlewa się szeroko, a po obu stronach rzeki, wśród pofałdowanego krajobrazu, ukształtowanego ongiś przez lodowiec, rosną piękne lasy sosnowe i mieszane. Nic więc dziwnego, że tak właśnie w okolicach przysiółka o nazwie Jamok, powstał na długo przed wybuchem wojny , ośrodek wypoczynkowy NKWD. W owym czasie teren nie był jeszcze tak silnie zalesiony i obejmował tylko pojedyncze kępy starodrzewu. Kalinin i Miednoje – Jamok znalazły jednak swoje miejsce w historii Polski i Rosji z zupełnie innych przyczyn. Dzieje zbrodni katyńskiej są już powszechnie znane, nie ciąży nad nimi zmowa milczenia, a ofiary stalinowskiego szaleństwa znalazły godny pochówek na cmentarzach wojennych trzech miejsc najbardziej symbolicznych : Katynia, Charkowa i Miednoje. Cały czas trwa jeszcze wyjaśnianie okoliczności zbrodni i próby jej historycznego podsumowania . To również czas na nakreślenie , w wielkim skrócie , dokonań archeologii na polu jakże dla niej nietypowych prac .

Prace sondażowo – ekshumacyjne na terenie zwanym wówczas '' dołami śmierci'' podjęto natychmiast po ujawnieniu przez władze ZSRR miejsca ukrycia zwłok zamordowanych w Kalininie jeńców polskich. Pierwszą akcją badawczą w 1991r. kierował nieżyjący już prof. Andrzej Nadolski i wraz z nim prof. Marian Głosek, który przejął później opieką merytoryczną pad dalszymi pracami archeologicznymi. Po przerwie w latach 1992 – 1993 badanie kontynuowano w roku 1994 i zakończono ekshumacjami w 1995roku. Przez dwa ostatnie lata pracami archeologicznymi w Miednoje kierował autor niniejszego artykułu. Szefem całości ekspedycji miednojskiej był wówczas prof. Bronisław Młodziejowski, antropolog.

Podstawowym i najważniejszym skutkiem przeprowadzonych działań było zlokalizowanie wszystkich 23 dołów ze zwłokami pomordowanych. Dodatkowo odkryto jeszcze trzy odrębne miejsca gdzie zakopano znaczną ilość rzeczy osobistych i fragmentów umundurowania , wyposażenia czy ubioru zabitych. Dopiero lokalizacja tych miejsc umożliwiła podjęcie następnego etapu prac , jakim było dokonanie wszystkich autopsji i ekspertyz . Jako przykład efektów prac ekshumacyjnych można posłużyć opisem dołu śmierci numer 21. obiekt oznaczony numerem 21 miał wymiary 480x520x560 cm . Został zlokalizowany przez 4 odwierty. Być może dlatego , że leżał nieco na uboczu. A o obecności w tym miejscu jakiegoś starego wykopu informowała stalowa rura wbita w ziemię . Jak się okazało większość '' dołów śmierci'' była oznakowana w ten sposób. W niektórych innych wypadkach zamiast rur użyto kątownika metalowego. Fakt ten został już zauważony podczas badań w 1991 r. Nie było jednakże żadnej pewności, co do systematyczności tych oznakowań, brakowało także ich lokalizacji. Strop warstwy zwłok znajdował się na różnej głębokości w poszczególnych partiach dołu. Warstwa piachu przykrywająca ciała miała grubość od 280 do 350 cm . Pod nią zalegały ciasno leżące na sobie zwłoki aż do głębokości prawie 6 m. Wszystkie ulegały przemianie woskowo – tłuszczowej i były silnie spłaszczone.

W największych dołach zakopywano ponad 200 pomordowanych ludzi. Ekshumację, jak prawie wszędzie, znacznie utrudniała woda wypełniająca cały dół. Właśnie obecność wody wraz z częściami organicznymi uniemożliwiała wręcz sporządzenie odpowiedniej dokumentacji. Poziom wody ustalał się często na wysokości od około 30 do 100 cm nad warstwą ciał. Tym samym nawet dokumentowanie ścian odkrytych już dołów było znacznie utrudnione. Wypompowywanie wody i osuszanie przekraczałoby kilkukrotnie czas przeznaczony do badania. Zdokumentowane profile stanowią więc jedynie wyrywkowe fragmenty półkolistych i nierównych najczęściej ścian dołów. Niekiedy były to obserwacje dokonywane w trakcie postoju koparki i obejmowały dostępną wówczas część obiektu. Zdarzało się, że był to akurat profil środkowej partii dołu. Niemniej jednak wszystkie ''doły śmierci'' uzyskały pełną dokumentację. W trzech przypadkach udało się zauważyć w profilach ślady po łyżce koparki z 1940 r.

W każdym z nich znajdowały się one w strefie krawędziowej '' dołu śmierci ''. Potwierdzało to więc zeznania Dimitrija Tokariewa co do '' technicznej'' strony zbrodni. Także ostateczne zlokalizowanie wszystkich miejsc ukrycia zwłok pozwoliło na rekonstrukcję poruszania się koparki a tym samym stwierdzenie zakładanej przez oprawców metodyczności działań.

W każdym z nich znajdowały się one w strefie krawędziowej '' dołu śmierci''. Potwierdzało to więc zeznania Dimitrija Tokariewa co do '' technicznej'' strony zbrodni. Także ostateczne zlokalizowanie wszystkich miejsc ukrycia zwłok pozwoliło na rekonstrukcje poruszanie się koparki a tym samym stwierdzenie zakładanej przez oprawców metodyczności działań.

W czasie szczegółowych poszukiwań ekshumowanych zwłok odnaleziono wielką ilość przedmiotów i dokumentów będących własnością zamordowanych. Stały się one dowodami w prowadzonym w śledztwie. Niektóre z nich mogły wydawać się pomocne w identyfikacji poszczególnych ciał. Niestety stan zachowań ciał, uniemożliwiający rozpoznanie po cechach szczególnych, nie dawał takiej pewności. Dokumenty i przedmioty osobiste więźniowie mogli przekazywać sobie wzajemnie w śledztwie. Mogły też ulec przemieszaniu w trakcie masowych egzekucji. Znaleziono szereg całych i fragmentów gazet sowieckich. Wszystkie noszą daty z zimy i wiosny 1940 roku . Ważnymi znaleziskami są pociski i łuski pistoletowe. Znacznej większości są kalibru 7,65 mm i były najpewniej przeznaczone do pistoletów '' Walther '' używanych w czasie egzekucji w Kalininie. Niektóre pociski odnajdowano wewnątrz czaszek. W kilku przypadkach kule tkwiły w kościach czaszki. Łuski odnajdywano zwykle w częściach ubrań zwłok. Wpadły tam prawdopodobnie w trakcie rozstrzelania i przetrwały w fałdach materiału aż do ekshumacji. Najwięcej było jednak przedmiotów osobistych i fragmentów umundurowania . Zabezpieczono w ten sposób wiele orzełków z czapek oraz numerów identyfikacyjnych policji. Te ostatnie ukrywane były często prze właścicieli w wewnętrznych stronach odzienia lub przykręcane do cholewy buta. Wśród przedmiotów o szczególnym znaczeniu wymienić można te , które więźniowie wykonali sami , jeszcze w obozie w Ostaszkowie. Były to głównie drewniane cygarniczki lub pudełka na papierosy i tytoń . Niektóre pięknie zdobione. Część posiadała napisy takie jak : Ostaszków , 1940- Ostaszków , Jezioro Seliger i tym podobne. Zdarzały się dobrze zachowane dokumenty a wśród listy i fotografie bliskich. Cała ta olbrzymia ilość materiałów stanowi oprócz wartości emocjonalnej dla rodzin , dowodowej pod względem prawnym, także wartość źródła historycznego.



GALERIA

Rysunki inż. Jerzy Szmaczyński

Charków - Starobielsk

Kozielsk

Miednoje - Ostaszków

Smolensk - Katyń
POGODA METEO
Pogoda ONET
Rus
ZBRODNIA KATYŃSKA
ZBRODNIA KATYŃSKA

Udział Łodzian w badaniu miejsca zbrodn w Katyniu

Miednoje 1940-2010

KIJÓW – BYKOWNIA czwarty cmentarz katyński

 

Home O Firmie Agenci .